سردخانه زیر صفر و بالای صفر چیست؟
سردخانه ها جزوی از صنعت امروزی محسوب می شوند و نگهداری از برخی مواد غذایی ، دارویی ، میوه و گوشت و… که قابل فاسد شدن هستند بدون استفاده از سردخانه امکان پذیر نیست. امروزه استفاده از یخچال برای یک خانه تبدیل به یک امر ضروری شده است. متقابلا استفاده از سردخانه نیز در صنعت امروزی مهم و حائز اهمیت است. سردخانه صنعتی به دو دسته : سردخانه زیر صفر و بالای صفر تقسیم بندی می شوند.
فرق بین سردخانه زیر صفر و بالای صفر چیست؟
• کمپرسور سردخانهها با یکدیگر متفاوت است. به این صورت که کمپرسور زیر صفر، ظرفیت و قدرت کمتری نسبت به بالای صفر دارد.
• قدرت سیم پیچی کمپرسور در سردخانه زیر صفر و بالای صفر به صورت یکسان است. اما چون کمپرسور زیر صفر از فشار دیسچارج پایین تری برخوردار است، برای جا به جایی گاز بیشتر، قطر سیلندر کمپرسور آن را بزرگتر طراحی کرده اند.
• دمای سردخانه های زیر صفر معمولا بین منفی 18 درجه سانتی گراد الی منفی 20 درجه سانتی گراد است .اما در سردخانه های بالای صفر دمای هوا از 1 درجه سانتی گراد تا 5 درجه سانتی گراد است و در بعضی موارد تا 10 درجه سانتی گراد هم وجود دارند.
• فاصله بین فین ها در سردخانهها با هم تفاوت دارد. به این صورت که فاصله فین ها در بالای صفر کمی بیشتر از زیر صفر است . علت این فاصله برای جلوگیری از تشکیل برفک بر روی سطح اُپراتور و کاهش دمای سردخانه است.
• سردخانه های بالای صفر جهت نگهداری از میوه ، دارو، سبزیجات، لبنیات و … مورد استفاده قرار می گیرد. اما از زیر صفر جهت نگهداری و انجماد مرغ، گوشت ، ماهی و … استفاده می شود.
• تفاوت بعدی بین سردخانه زیر صفر و سردخانه بالای صفر در سایز سوزن اکسپنشن ولو آن هاست.
آشنایی با سردخانه زیر صفر و بالای صفر
سردخانه ها به دو دسته زیر صفر و بالای صفر تقسیم بندی می شوند.
سردخانه زیر صفر
معمولا دمای این نوع سردخانه ها بین منفی 18 درجه سانتی گراد تا منفی 20 درجه سانتی گراد می باشد. در بعضی موارد نیز با استفاده از کمپرسورهای دو مرحله ای و مبردهای خاص امکان رسیدن دمای آن به منفی 40 درجه سانتی گراد نیز هست. این نوع سردخانه ها معمولا برای نگهداری و انجماد طولانی مدت انواع محصولات گوشتی و پروتئینی و مواد غذایی و… کاربرد دارد. سردخانه زیر صفر را از نظر ساختار می توان به :
● سردخانه کوچک
● سردخانه کانتینری( کانکسی)
● سردخانه صنعتی دسته بندی کرد.
سردخانه کوچک
این نوع محصول معمولا در مکان هایی مانند: هایپرها، فروشگاه ها و… مورد استفاده قرار می گیرند. تجهیز کردن این نوع سردخانه ها به وسیله یک یونیت صورت می گیرد. همچنین زمان نگهداری از مواد غذایی در این نوع سردخانه ها کوتاه است و از این نوع سردخانه ها در جهت ذخیره سازی مواد غذایی به مدت طولانی استفاده نمی شود.
سردخانه کانتینری
این نوع سردخانه در جهت نگهداری مواد غذایی در سکوهای نفتی و شناور ها به مدت طولانی تر، مورد استفاده قرار می گیرند. در ساخت سردخانه های کانکسی از نظر ابعاد و اندازه هیچ محدودیتی وجود ندارد، ولی سردخانه های کانتینری تنها در دو سایز 20 فوت و 40 فوت تولید می شوند.
سردخانه صنعتی
این نوع سردخانه ها در جهت انبار سازی و یا نگهداری طولانی مدت محصولات و مواد غذایی در حجم بالاتر،در ابعاد و اندازه های بزرگتری طراحی و ساخته می شوند. به این صورت که ساخت سیستم تولید برودتی آن ها به دو روش چند یونیته یا رک انجام می شود. این نوع سردخانه معمولا در جهت انبار سازی مواد پروتئینی (گوشت، ماهی، مرغ و…)و یا بعضی از میوه ها و خشکبار برای مدت طولانی تری مورد استفاده قرار می گیرند.
• سردخانه بالای صفر
در این نوع سردخانه ها، از سیستم تراکمی در جهت کنترل و ثابت نگه داشتن دمای محیط (چند درجه بالای صفر) استفاده می شود. از سردخانه بالای صفر برای نگهداری از محصولاتی که نیاز به دمای بالاتر از صفر دارند مانند: میوه ، سبزیجات، دارو و … استفاده می شود.
ظرفیت و دمای سردخانه بالای صفر
دمای سردخانه بالای صفر بین 1 تا 5 درجه سانتی گراد است. البته نمونه های دیگری هم هستند که به ندرت از آن ها استفاده می شود و از دمایی ما بین صفر تا 10 درجه سانتی گراد برخوردار هستند. این نوع سردخانه ها ظرفیتی بالغ بر10000 تا 20000 تن تبرید را دارا می باشند. تجهیزات استفاده شده در این نوع سردخانه ها مشابه سردخانه های زیر صفر است.
تنها تفاوت موجود میزان انرژی مصرفی برای کنترل دمای محیط است، که این نوع سردخانه از انرژی کمتری جهت کاهش دمای محیط خود استفاده می کند. لازم به ذکر است که استفاده از این نوع سردخانه ها در دوره کوتاهی از سال انجام می شود و به همین دلیل نیاز به استفاده از برخی سیالات و عایق کاری دیوار ها نیست.
چند نکته در مورد سردخانه زیر صفر و بالای صفر
• مسیرهای جریان هوا و تهویه، با عملکرد سردخانه بالای صفر ارتباط مستقیم دارند. به این صورت که برای عملکرد بهینه سردخانه ها، بهتر است مجهز به تجهیزات نمایش گردش هوای داخل سردخانه باشند.
• این سردخانه ها را عموماً به صورت چند طبقه تولید می کنند. دمای هوای طبقات پایین تر به دلیل جریان همرفتی هوا کمتر از سایر نقاط است و برای نگهداری از مواد غذایی که نیاز به دمای پایین تری دارند، مناسب است.
• زمان انجماد مواد غذایی در تونل های انجماد با سردخانه ها متفاوت است . در تونل انجماد در دمای پایین ، سرعت فرآیند انجماد بسیار بالاست، ولی در سردخانه ها با سرعت نسبتاً آرام تری این فرآیند انجام می شود.
• سیستم سردخانه ها مجهز به یک حرارت سنج است. و به وسیله آن دمای نقاط مختلف سردخانه در هر لحظه اندازه گیری و گزارش می شود.
• در بعضی سردخانه ها به داخل اتاق، گاز دی اکسید کربن تزریق می شود. این عمل در جهت کاهش غلظت برخی گاز ها نظیر اکسیژن صورت می گیرد.